شگفتي ها و دلاورمرداني ناميد كه تاريخ كهن ايران عزيز ما را سرافرازانه رقم زده است. با اين وجود، به واسطه اينكه منطقه چندان شناخته شده نيست، تعداد گردشگراني كه در سال گذشته وارد اين منطقه شده اند، بيش از ۳ هزار نفر نيست. كجور داراي آب و هوايي معتدل و سرد و چشم اندازهاي طبيعي، آبشارهاي فراوان و جنگلهاي انبوه با گونه هاي ذربين، بلوط، بارانك، سرخدار، افرا، توسكا، ون، اوري و نور است

آثار تاريخي به جا مانده از دوران قبل از ميلاد مسيح و دوره اسلامي از جمله سد خاكي شهر كجور، دهكده تاريخي ناسنگ با گنبد درويش خان به سبك ساساني، قلعه ها و پناهگاههاي كوهستاني با برج و بارو در محله هاي مختلف، امامزاده ها و… حكايت از قدمت اين منطقه دارد. كجور از ديرباز مهد دانش و علم و ادب بوده است

شماري از افراد اولين گروه اعزام شده به فرانسه براي تحصيل در زمان محمدشاه قاجار، از اين منطقه بوده اند، همچنين شخصيت هايي چون «شيخ فضل الله نوري»، دكتر«زكي كجوري» افتتاح كننده دارالفنون، حاج ميرزا نظرپاك رياضيدان، فيلسوف و اولين رئيس دانشگاه تهران و استاد محمدحسين سلطاني لرگاني كجوري، نخستين شاعر ومترجم نهج البلاغه، نهج الفصاحه و صحيفه كه از افتخارات كشور ما به حساب مي آيند، از منطقه كجور سربلند كرده اند.

« نوذر خزايي » از دبيران خوش ذوق شهرستان نوشهر در معرفي بيشتر كجور مي گويد: شهر و شهرستان نوشهر يعني كجور. زيرا مردم آن، بازاريان و كاركنان شركتها و ادارات، يا كجوري اند يا وابسته به كجور كه فصل گرماي خود را كنار سبزه زارها، آبشارها و چشمه سارهاي فراوان آن مي گذرانند.»

وي مي افزايد: كجور از سوي مجلس شوراي اسلامي به عنوان منطقه محروم اعلام شده است و اين محروميت در بسياري موارد محسوس است. اما فرهنگ غني و حضور دلاورمردان سلحشور، محروميت را كمرنگ كرده است

خزايي، آثار تاريخي به جا مانده از دوران كهن منطقه را بسيار ذكر كرد و گفت: آثاري وجود دارد كه نشان مي دهد قدمت كجور امروز و رويان ديروز به قبل از ميلاد مسيح و در حدود ۴۰۰۰ سال پيش مي رسد

او كه گزارشي از وضعيت تاريخي و اجتماعي منطقه را براي همايش كجور ارائه كرده است، مي گويد: رويان بزرگ به مركزيت شهر كجور يا كجه، مركز حكمراني كيومرث اول و بيش از ۲۰ پادشاه ديگر بوده است

اين منطقه كه امروز به سبب تقسيمات كشوري به ۳ دهستان ييلاقي محدود شده است، درگذشته با نام سرزمين رويان به مركزيت شهر كجور، بر طوايف بزرگي از ديوار شرقي آمل تا منطقه ديلمان حكومت داشته است. كجور امروز، به مركزيت «پول كجور» با وسعت ۱۱۸۶ كيلومتر مربع وسعت دارد

گويش مردم منطقه به زبان كردي (خواجوندي) و زبان كجوري اصيل مازندراني است. امروز، سعي بر اين است كه «كجور» از محروميت و گمنامي بيرون آيد و افتخار گذشته خود را دركشور و جهان، دوباره به دست آورد

منبع: چشمه كندلوس